Paulinia guarana (Paullinia cupana), zwana także ciernioplątem guaraną lub osmętą - gatunek pnącza z rodziny mydleńcowatych. Występuje w całym dorzeczu Amazonki i Pary (Brazylia). Bywa nazywany zwyczajowo guaraną od nazwy napoju gorzko-kwaśnego sporządzanego z jej nasion. Nazwa napoju zaś pochodzi od nazwy nazwy plemienia Guarani.

Charakterystyka

Czym jest guarana?

Słynie z największych dotąd poznanych wśród roślin zdolności syntezy kofeiny, której zawiera kilkakrotnie więcej niż ziarna kawowca. Właściwości rośliny znane są od dawna ludom tubylczym Amazonii, które zażywają ją w różnych postaciach dla podniesienia sprawności fizycznej i psychicznej w stanach wzmożonego wysiłku. Dla świata zachodniego gatunek odkryty został na przełomie XVII i XVIII wieku i nazwany na cześć niemieckiego lekarza Christiana Franza Paullini. Indianie, zamieszkujący amazońskie lasy deszczowe, od tysięcy lat czerpią korzyści zdrowotne z guarany, nazywanej przez nich "darem od Boga", czy też "eliksirem młodości". Znane są również doniesienia o wykorzystywaniu w dorzeczu Amazonki guarany jako środka płatniczego używanego w handlu. Od niepamiętnych czasów guarana była znana ludom tubylczym tych rejonów, które zażywały ją w różnych postaciach dla podniesienia sprawności fizycznej i psychicznej w stanach wzmożonego wysiłku. W Europie uznano te walory guarany a niektórzy sprzedawcy reklamowali ją nawet jako afrodyzjak.

Zastosowanie

    * Roślina lecznicza oraz używka:
          o Surowiec zielarski: Nasiona. Zawierają m.in. 4-8% kofeiny, poza tym teobrominę i teofilinę, około 11% tłuszczu, 3% białek, 9% skrobi, do 50% włóknika.
          o Działanie: Guarana działa stymulująco, znosi zmęczenie fizyczne i psychiczne, zwiększa umiejętność koncentracji i zapamiętywania. Działanie guarany można w pewnym uproszczeniu przyrównać do działania kawy.

Ponieważ jednak kofeina z guarany nieco wolniej się wchłania z przewodu pokarmowego, to jej działanie utrzymuje się do 6 godzin, a więc ok. 2 godziny dłużej od kawy - jest przy tym jednak łagodniejsze, mniej intensywne. Guarana wykazuje poza tym działanie antyoksydacyjne oraz przeciwbakteryjne. Zmniejsza ryzyko wystąpienia zawałów i udarów. Przyspiesza metabolizm.

Oprócz "zwyczajowej" postaci, guarana często sprzedawana jest w przystępniejszych formach - w tabletkach oraz w kapsułkach, których zażywanie pozwala uniknąć jej wyjątkowo gorzkiego smaku.

    * Nasiona Paullinia cupana stosowane są również do wyrobu: produktów energetycznych, preparatów przeznaczonych do odchudzania, piwa guaranowego i leków nasercowych.